Những cuộc phiêu lưu kỳ lạ của Karik và Valia
Dịch giả: Văn Trọng
Chương 1
CUỘC NÓI CHUYỆN KHÓ CHỊU VỚI BÀ - MẸ LO LẮNG - DZHEK ĐI THEO SÁT GÓT - VẬT KỲ LẠ TÌM THẤY TRONG PHÓNG LÀM VIỆC CỦA GIÁO SƯ ENOTOV - SỰ BIẾN MẤT BÍ ẨN CỦA CỦA IVAN GORMOGENOVICH

Mẹ phủ lên bàn chiếc khăn trải bàn to và trắng. Bà đặt lên đó các đĩa ăn, dao, thìa nĩa. 
Bà lầm bầm nói: 
- Đến bữa ăn trưa rồi mà bọn trẻ chẳng thấy tăm hơi đâu cả. Chúng ở đâu - không làm sao hiểu nổi... Trước kia ấy à! Thời tôi còn nhỏ... 
- Trời ơi! - Mẹ nói - Bọn chúng thậm chí còn chưa ăn sáng nữa. 
Mẹ bước lại gần cửa sổ bỏ ngỏ, xoãi người trên bậu cửa và gọi to lên: 
- Karik! Valia! 
Bà lại bắt đầu lầm bầm: 
- Thế đấy, cứ là vội vàng cuống quýt lên! Chạy thục mạng! Đứng đó mà la trong khi đó chắc chúng đang chơi trò nhảy dù. Ngồi đó mà đợi chúng về ăn trức trong khu biết đâu chúng đang cần gọi xe cấp cứu. 
- Nhảy gì hà mẹ? Rồi cấp cứu nào nữa? - Mẹ sợ hãi hỏi. 
- Cấp cứu nào ấy à! - Bà nói và lấy từ túi áo tạp dề ra cuộn len, kim đan và cái bít tất đang đan dở. Kim đan lấp lánh trên tay bà lôi sợi len trong cuộn ra. - Cái cấp cứu mà người ta gọi cho thằng Valarik hôm qua ấy. - Bà nói và thở dài. 
- Còn thằng Valarik nào nữa hả mẹ? 
- Còn thằng nào nữa, đó là một thằng nghịch ngợm trong sân nhà chúng ta. Con của ông quản trị! Nó nghĩ ra cái trò mới ghê chứ! Lấy được ở đâu cái dù cũ làm thành cái dù nhảy rồi nhảy từ ban công xuống theo kiểu nhảy dù. 
- Thế rồi sao hả mẹ? 
- Chả sao cả! Bị móc quần vào cái ống nước và treo lơ lửng đầu xuống dưới! Treo như vậy cho đến khi xe cấp cứu đến. Ông bác sĩ giận dữ bào đáng lẽ trường hợp này phải gọi xe cứu hỏa thay vì xe cấp cứu! Tuy vậy người ta cũng gỡ thằng Valarik ấy ra khỏi cái ống... Vậy mà con có tưởng tượng được không? Nó chỉ cười khì rồi còn bào là lập được kỷ lục về nhảy dù lâu nhất. Đấy, bọn trẻ bây giờ nghịch ngợm thế đấy!... Hồi tôi còn nhỏ... 
- Trời ơi, - Mẹ nói - Nhưng thực ra bây giời chúng ở đâu cơ chứ?... 
- Còn cái thằng Antia cũng ở trong sân nhà ta nữa! Lúc đầu xây đường xe điện ngầm với bọn trẻ, rồi lại chế tạo tàu ngầm. Thế là rõ rồi... Đường xe điện ngầm bị sụp, cả lũ bị lấp dưới đất. May mà bác quét sân kịp thời nhìn thấy, đào chúng lên không thì chết hết. Con tưởng là sau chuyện đó chúng chừa ư? Đời nào! Một chút xíu cũng không! Lấy những thùng phuy và hòm gỗ làm tàu ngầm. Cố nhiên là chúng đã chết đuối rồi nếu không có anh công an may mắn đi qua. Lạy Chúa, chật vật lắm rồi cũng với đước chúng. Chỉ có điều... Phù! - Bà giận dữ nhổ nước miếng - Con có tưởng tượng được cái lũ ấy nghịch ngợm đến thế nào không? Chưa kịp khô người đã nghĩ ra trò bay vào vũ trụ, uống con cây bạch dương xuống đất rồi hai đứa thì giữ, bọn còn lại... 
- Thôi, thôi mà...- Mẹ khoát tay - Mẹ đừng kể nữa! Con không muốn nghe chuyện đó đâu. 
Mẹ lại bước đến bên bậu cửa sổ và kêu lên: 
- Karik! Valia! 
- Hồi tôi còn nhỏ... - Bà lại nói. 
Mẹ khoát tay không nghe bà nói, nằm xoài ra bậu cửa: 
- Ka-a-rik! Va-a-lia! Ăn-trưa! 
Một con mèo kêu meo meo ngoài sân. 
- Tôi biết mà! - Bà nói - Tôi biết mà! 
- Karik! Valia! - Mẹ lại gọi nữa, rồi quay phía bà hỏi - Chúng không nói với mẹ là đi đâu ư? 
Bà cắn môi giận dữ: 
- Hồi tôi còn nhỏ... - Bà nói - Bao giờ tôi cũng nói cho biết là tôi đi đâu, còn bọn trẻ bây giờ ấy à, muốn gì là làm cái ấy. Muốn... là đi Bắc cực, có khi cả Nam cực nữa... Hoặc là như bữa trước rađiô nói... 
- Rađiô nói gì hả mẹ? - Mẹ vội vã hỏi. 
- Có gì đâu! Một thằng bé nào đó bị chết đuối! Phát thanh viên nói như vậy. 
Mẹ rùng mình. 
- Không!... - Mẹ nói - Cái đó... cái đó thì không có đâu! Karik và Valia không đi tắm đâu. 
- Tôi chả biết! Tôi chả biết nữa! - Bà lắn đầu - Chúng nó có đi tắm hay không tôi không dám chắc... Chỉ có điều từ lâu đã đến lúc phải ăn trưa rồi mà chúng thì vẫn chưa thấy tăm hơi đâu cả. Biết chúng ở đâu? Từ sáng đã chạy đi rồi, không kịp cả ăn sáng nữa. 
Mẹ đưa tay vuốt mặt, không nói một lời bước ra khỏi phòng ăn. 
- Hồi tôi còn nhỏ... - Bà thở dài. 
Nhưng hồi nhỏ bà làm gì thì mẹ vẫn chưa kịp biết: mẹ đứng giữa sân, nheo mắt vì chói mặt trời, ngó nhìn khắp nơi. 
Giữa sân, trên đống cát vàng, cái xẻng con màu xanh của Valia đang nằm cạnh đó, lăn lóc cái mũ chỏm bạc màu của Karik. Ở ngay cạnh là con mèo mập ú màu hung Anjuta đang chổng bốn chân lên sưởi nắng. Nó lười nhác nheo mắt và đưa chân ra tựa như muốn tặng mẹ bốn cẳng của mình. 
- Bọn trẻ ở đâu hả Anjuta? 
Chú mèo khoan khoái ngáp, nhìn mẹ bằng một con mắt rồi lười nhác quay lưng lại. 
- Nhưng chúng nó biến đi đâu cơ chứ? - Mẹ lẩm bẩm nói. Bà đi suốt dọc sân nhà, ngó vào tiệm giặt quần áo, và thậm chí nhìn vào cả các cửa sổ tối đen của nhà hầm trệt nơi người ta chứa củi. 
Không ở đâu thấy bóng dáng bọn trẻ. 
- Ka-a-rik! - Mẹ gọi to một lần nữa. 
Không ai đáp lại cả. 
- Va-a-lia! - Mẹ kêu lên. 
"Ẳng, ẳng, gâu, gâu!" - tiếng sủa lên ở đâu đó rất gần. 
Ở cầu thang bên, cánh cửa sập vào rất mạnh. Một con chó bécgiê rất to mõm nhọn nhảy ra sân, lôi theo sau cái xích kêu loảng xoảng. 
Chú mèo mập Anjuta nhảy vọt một cái lên đống củi xếp cao. 
"Suỵt!" - nó giơ chân rít lên - "Xin... đừng có làm ồn!" 
Con chó giận dữ sủa chú mèo Anjuta. Đang đà chạy nó lao lên mô đất, lăn trên cát, bốc đám bụi dày đặt, rồi nhỏm dậy, rũ lông, sủa ầm ĩ lao vào mẹ. 
Mẹ nhảy tránh sang một bên. 
- Lui ra! Không được thế! Cút đi chỗ khác! - Mẹ hoa tay lên. 
- Dzhek! Tubo! Lại đây! - Tiếng ai vang lên từ phía cầu thang. 
Một người đàn ông mập mạp bước ra sân, chân đi xăng đan, tay cầm điếu thuốc đang cháy dở. Đó là bác thợ chụp ảnh Smit sống ở tầng bốn. 
- Mày làm sao thế, Dzhek? Hả? - Bác mập giơ ngón tay mủm mĩm dọa nạt, nghiêm khắc hỏi. Dzhek lại gần chủ, ngồi xuống làm cái xích kêu loảng xoảng, chăm chỉ dùng chân sau gãi cổ. 
Bác mập mỉm cười niềm nở với mẹ. 
- Hôm nay đẹp trời quá. Bà có định đi nhà nghỉ mát ngoại ô không? Bây giờ đúng lúc đi hái nấm và câu cá đây. 
Mẹ ngước nhìn bác mập, con chó rồi bực bội nói: 
- Đồng chí Smit ạ, đồng chí lại thả chó ra không có rọ mõm. Thế mà chó của đồng chí cứ như một con lang. Nhìn người ta cứ như muốn cắn. 
Bác mập ngạc nhiên: 
- Bà nói về con Dzhek đấy ư? Sao bà lại nghĩ thế? Chú Dzhek của tôi không dám đụng tới cả trẻ nít. Nó hiền như một chú bồ câu! Bà có muốn vuốt ve nó không? 
Mẹ khoát tay: 
- Tôi đâu có rảnh mà vuốt ve chó! Ở nhà bữa ăn thì nguội, trong phòng chưa quét dọn, lại thêm không sao gọi được bọn trẻ... Chúng biến đi đâu tôi không hiểu. Ka-a-rik! Va-a-lia - Bà lại cất tiếng gọi. 
- Bà cứ vuốt ve Dzhek đi, rồi đề nghị nó tha thiết. Bà cứ bảo: "Nào Dzhek! Mau tìm Karik và Valia cho bác đi". Nó sẽ tìm thấy ngay đó. 
Bác Smit cúi xuống con chó và vỗ vào cổ nó: 
- Dzhek? Sẽ tìm thấy chứ? 
Dzhek khẽ rên ư ử rồi đột nhiên nhảy lên liếm vào môi bác chụp ảnh. Bác mập nhảy lùi trở lại ghê tởm nhổ nước miếng, rồi lau môi bằng cùi tay. 
Mẹ phì cười. 
- Bà đừng vội chế nhạo. - Bác Smit nghiêm trang nói - Đây chính là loài chó trinh sát. Nó đánh hơi đi theo dấu vết người ta như đầu tàu hỏa đi trên đường sắt. Bà có muốn tôi chứng minh không? 
- Tôi tin bác! - Mẹ nói - Tin bác mà không cần phải chứng minh gì hết. 
Bác mập xúc động nói: 
- Không, không! Xin bà cho phép. Tôi đã nói thế nào thì sự thật thế ấy. Nào, bà cứ đưa cho tôi vật gì đó của Karik và Valia đi... đồ chơi... áo sơ mi... cái mũ chỏm... Cái gì cũng được. 
Mẹ nhún vai, nhưng cũng cúi xuống nhặt cái mũ chỏm và đưa cho bác Smit. 
- Tốt lắm! Tuyệt diệu! Rất tốt! - Bác mập nói và đút cái mũ chỏm cả Karik dưới mũi con chó. 
- Nào, Dzhek! - Ông ta cao giọng nói - Hãy trổ tài đi! Hãy đi tìm, đi tìm chú chó ạ. 
Dzhek rên ư ử, cúi sát đầu xuống đất rồi duỗi đuôi ra và bắt đầu chạy theo những vòng lớn quanh sân. 
Bác thợ hào hứng lao theo nó. 
Chạy đến đống củi xếp, Dzhek thình lình dừng lại, nhảy lên đứng bằng hai chân sau, còn chân trước tì lên đống củi xếp. Mũi của Dzhek đặt ngay trước mõm chú mèo Anjuta. 
"Tao xé mày ra!" - Dzhek hét lên. 
Chú mèo nhảy lên theo vòng cung, quắc cặp mắt xanh lè, rít lên như con rắn: "Tao ấy à? Không ăn thua đâu!" 
Dzhek định tóm lấy đuôi mèo. Nhưng chú mèo nhe răng ra, giáng cho nó một cú tát mạnh đến nỗi con chó tội nghiệp thét lên vì đâu và tức giận. Nhưng lập tức nó định thần lại được, sủa to và lại lao vào con Anjuta. Chú mèo rít lên lớn hơn, giơ chân và quát lên bằng tiếng mèo: "Cút ngay không tao đánh dập mật bây giờ!" 
- Thôi, thôi, đủ rồi, Dzhek! - Bác thợ ảnh bực bội nói - Đừng có đi lạc đề! - Bác kéo mạnh cái dây đến nỗi con chó phải ngồi phệt xuống hai chân sau. 
- Bây giờ thì tìm đi! 
Sau khi giận dữ sủa theo con mèo, Dzhek chạy tiếp. Nó chạy hết sân, đứng lại gần ống máng, đánh hơi không khí ầm ĩ rồi nhìn chủ. 
- Hiểu rồi! Hiểu cả rồi! - Bác thợ ảnh gật đầu - Mày muốn nói là bọn trẻ đã ngồi ở đây và có lẽ đã chơi với chú mèo Anjuta phải không? Tốt lắm! Nhưng sau đó chúng đi đâu? Phải tìm đi, Dzhek! Nào, tìm đi, tìm đi chó ơi! 
Dzhek nhảy vọt quay tròn như một con quay, cào chân vào đất dưới ống máng, rồi sủa to lao về phía cầu thang chính. 
- Đúng rồi, bà thấy chưa? - Bác Smit kêu lên - Nó đã lần ra dấu vết rồi. 
Lệt xệt đôi xăng đan, bác thợ ảnh nhảy từng bước chạy theo con chó. 
- Nếu bác tìm thấy bọn trẻ, bác bắt chúng về nhà ngay hộ tôi nhé! - Mẹ gọi với theo rồi đi ra sân tới cổng khu nhà. 
"Chắc là chúng chơi ở sân nhà bên" - mẹ nghĩ thế và không để ý đến Dzhek cùng chủ của nó nữa, bước ra khỏi cổng khu nhà. 
* 
Kéo căng cái xích, Dzhek lôi bác mập lên cầu thang. 
- Từ từ chứ! - Bác mập thở phì phò, cố cho kịp theo con chó. 
Lên đến tầng năm Dzhek dừng lại giây lát, ngước nhìn chủ nó rồi sủa lên từng hồi, lao vào cái cửa bọc vải sơn. Trên cửa có treo tấm biển trắng tráng men với hàng chữ: 
Giáo sư 
IVAN GERMOGENOVICH ENOTOV 
Phía dưới có gắn một mẩu giấy ghi: 
"Chuông không kêu. Xin cứ gõ cửa!" 
Dzhek vừa rít vừa nhảy lên cào móng vào lớp vải sơn bọc cửa. 
- Tubo! Dzhek! - Bác mập gọi! - Ở đây người ta đề nghị gõ cửa chứ không rít lên như vậy. 
Bác thợ chụp ảnh lấy tay vuốt tóc, lau kỹ bằng khăn tay khuô